Geen wolf en zeven geitjes
Archimedes
De grootste wis- en natuurkundige uit de Oudheid was Archimedes van Syracuse (287-212 v.C.). Hij berekende de vaste verhouding tussen omtrek en middellijn van een cirkel -- pi -- zeer nauwkeurig, hij bedacht een eindloze schroef voor irrigatiewerk, en hij rende bloot uit bad de straat op toen hij een methode had bedacht om het soortelijk gewicht van stoffen te bepalen. 'Eureka!' schijnt hij toen te hebben geroepen, 'Ik heb het gevonden!'
De uitvinder van Archimedes, de Amerikaan Scott Marley, had echter een ander kunststukje van de oude Griek op het oog. Archimedes kwam, toen zijn stad werd aangevallen door een Romeinse vloot, op het idee de zonnestralen te bundelen met behulp van gepolijste schilden en zodoende de schepen van de Romeinen in brand te steken. De manier van slaan bij Archimedes lijkt wel wat op het onder vuur nemen met zonnestralen. Marley publiceerde zijn spel in het blad Games and Puzzles.
De beginopstelling is dezelfde als bij Sprinkhaan, in de hoeken van het bord ieder tien stenen. De stenen bewegen als de koningin in het schaakspel: horizontaal, verticaal of diagonaal over zoveel lege velden als gewenst. Er kan niet over stenen worden gesprongen. Naast het bord moet nog een stapel reservestenen liggen, ook tien van iedere kleur. Een damspel is dus precies voldoende.
De bedoeling van het spel is de strijdmacht van de tegenstander van het bord te slaan, en dat slaan is het originele van Archimedes. Een schijf die door drie of meer vijandelijke schijven staat aangevallen, kan worden geslagen. Als wit in de figuur de zet b7-b6 doet, staan drie witte schijven op het zwarte stuk op e6 gericht: b6, d3 en e2. Het zwarte stuk wordt van het bord genomen, maar daardoor staat ook g6 drie keer aangevallen, dus die valt ook in dezelfde beurt.
De veroverde steen gaat op de stapel naast het bord, maar voor elke steen die op de tegenstander wordt veroverd, krijgt de veroveraar bovendien een bonus-steen van de stapel. Elke slag levert dus in feite twee stenen op. De bonus-steen mag meteen in het spel worden gebracht, maar ook worden bewaard tot een geschikter moment. De juiste gang van zaken bij elke zet is als volgt. Eerst worden eventuele stenen van de tegenstander die drie of meer keer staan aangevallen van het bord genomen en de bonus-stenen van de stapel gepakt. Dan wordt ofwel een zet gedaan met een van de stenen op het bord, ofwel een van de bonus-stenen -- indien voorradig -- wordt op een leeg veld naar keuze gezet. Ten slotte worden vijandelijke stenen die door die zet drie keer belaagd worden, ook van het bord genomen en ingewisseld tegen een bonus-steen. Daarmee is de beurt voorbij.
Winnaar is de speler die erin slaagt alle vijandelijke stenen van het bord te vagen.
Een enkele tactische tip: breng de bonus-stenen zo snel mogelijk in het spel, en zorg ervoor dat de tegenstander daartoe niet de gelegenheid krijgt. Ketens van steeds twee stenen zijn lastig voor de tegenstander omdat het gevaarlijk is daar tussenin te gaan staan.
Archimedes kwam om het leven toen de Romeinen ten slotte toch Syracuse innamen. Een plunderende soldaat doorstak hem.
Terug naar inhoud