In het zweet uws aanschijns

19 mei 2007

De oplossing van de ‘wereldwijde obesitas-epidemie’ wordt geleverd door de Amerikaanse hoogleraar James A. Levine en Jennifer M. Miller in een artikel in de British Journal of Sports Medicine. Een persbericht moet journalisten attenderen op deze doorbraak nog voor het blad gedrukt is, en het werd dan ook alom opgepikt.

De auteurs beginnen, uiteraard, uit te leggen dat vetzucht om zich heen grijpt en dat die veel te maken heeft met een gebrek aan lichaamsbeweging. De meeste mensen zitten achter de computer en komen daar zelfs niet achter vandaan voor bedrijfsfitnessprogramma’s. ‘Daarom wilden wij weten,’ schrijven zij, ‘of er een manier is om mensen net zoveel energie te laten gebruiken als bij het wandelen, terwijl ze toch op de computer kunnen blijven werken.’

Hun oplossing is even simpel als eenvoudig: een loopband in plaats van een bureaustoel. ‘Het verticale bureau is een bureau waarmee iemand op kantoor een standaard computer kan gebruiken en ondertussen op een loopband kan lopen met een zelfgekozen snelheid.’ Het meubel, van staal en plexiglas en voor 1600 dollar te bekomen bij de auteurs, wordt over de loopband gezet en mensen kunnen, na even wennen, gewoon doortikken. ‘Als het verticale bureau zou worden gebruikt door een obese werknemer als vervanging van twee tot drie uur zittend werk zou, andere onderdelen van de energiebalans gelijkblijvend, een gewichtsverlies van meer dan twintig kilo per jaar kunnen optreden,’ aldus de auteurs. ‘Het verticale bureau dat wij beschrijven is per direct verkrijgbaar.’

Foto: BMJ

Om aannemelijk te maken dat wandelen meer calorieën vergt dan zitten, hadden de auteurs slechts een paar tabelletjes hoeven op te slaan, maar ze wilden het duidelijk wat wetenschappelijker aanpakken. Zij vonden vijftien vrijwilligers, gemiddelde quetelet-index 32, gemiddelde leeftijd 43 jaar, gemiddeld gewicht 86 kilo, en die mochten, na schriftelijke toestemming, aan hun innovatieve meubel. O nee, eerst moesten ze een uur stilliggen, een uur zitten, een uur staan en een uur lopen om een goede vergelijking te kunnen maken. Pas daarna mochten ze een uur aan het ‘verticale bureau’ werken, en werd hun energieverbruik tussendoor gemeten. ‘Daarna werden ze ondervraagd over hun ervaringen en voorzien van een versnapering.’ Daar gaat je ‘andere onderdelen van de energiebalans gelijkblijvend’, maar goed.

De proefpersonen, veertien vrouwen en een man, verbruikten zittend gemiddeld 72 kilocalorieën per uur. Aan het ‘loop-en-werk-bureau’ kwamen ze uit op 191 kilocalorieën per uur. Dat is ongeveer wat ook in de tabelletjes zou hebben gestaan voor heel bedaard lopen. De gemiddelde toename in energieverbruik bedraagt dus, zoals de geleerden terecht stellen, 119 kilocalorieën per uur.

Het enige wat ze nu nog hoeven te doen, is uitrekenen hoeveel dat per jaar scheelt, en daarbij komen ze zoals gezegd op meer dan twintig kilo per jaar. Dat rekenen ze helaas niet voor. Een kilo lichaamsgewicht vertegenwoordigt ongeveer 7800 kilocalorieën*. Er zijn 50 weken van 5 werkdagen in een jaar. Zelfs als mensen elke werkdag drie uur op de band staan voor 360 kilocalorie per dag extra, verbranden ze 250 maal 360 is 90.000 kilocalorieën extra, goed voor 11,5 kilo. Hoe moeten ze dan twintig kilo kwijt raken? Of is het slechts een praatje van verkopers van kantoormeubilair?

Er wordt veel wondere wetenschap gepubliceerd, maar dit artikel moet haast wel geschreven zijn met de Ig-Nobelprijs al in gedachten. In januari 2005 haalde Levine nog het toptijdschrift Science met een artikel over het verschil in beweeglijkheid tussen magere en dikke mensen (magere mensen staan en zitten nooit stil, en dat kost ze zoveel energie dat ze nooit aankomen), maar het is moeilijk hem nu nog serieus te nemen. (Al deed dit artikel eerder al twijfels rijzen...)

Is een meting van een half uur voldoende om uitspraken over een heel jaar te doen? Wie zegt dat mensen het alle dagen volhouden, en wat betekent dat voor de arbeidsproductiviteit, de airconditioning en de gewrichten? Zouden mensen niet allemaal na zo gedane arbeid een versnapering willen? Een reep, 240 kilocalorieën? Of gewoon de rest van de dag niet meer uit hun luie stoel komen omdat ze op het werk al twee uur gelopen hebben?

----

*In de krant stond 9000, maar dat is wat veel, zoals Fons Meyerink terecht opmerkt.